Nguyên nhân, dấu hiệu đục thủy tinh thể ở chó và cách điều trị

Đôi mắt được ví như “cửa sổ tâm hồn”, không chỉ đối với con người mà còn với cả những chú cún cưng. Tương tự như con người, thú cưng cũng có nguy cơ mắc phải các bệnh lý về mắt nguy hiểm, trong đó phổ biến nhất là chó bị đục thủy tinh thể​. Nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời, căn bệnh này có thể dẫn đến mù lòa vĩnh viễn, làm giảm nghiêm trọng chất lượng cuộc sống của cún.

Trong bài viết này, chúng ta sẽ cùng tìm hiểu toàn diện về tình trạng đục thủy tinh thể ở chó, từ dấu hiệu nhận biết, nguyên nhân gốc rễ cho đến các phương pháp điều trị tối ưu nhất hiện nay.

1. Bệnh đục thủy tinh thể ở chó là gì?

Thủy tinh thể là một cấu trúc thấu kính trong suốt nằm phía sau mống mắt và con ngươi, có nhiệm vụ tập trung ánh sáng lên võng mạc để tạo ra hình ảnh rõ nét. Thủy tinh thể được cấu tạo chủ yếu từ nước và các sợi protein chuyên biệt xếp sắp theo một trật tự nghiêm ngặt.

Bệnh đục thủy tinh thể ở chó xảy ra khi các sợi protein này bị tổn thương, biến tính và bắt đầu tích tụ lại với nhau, tạo thành những mảng mờ đục. Sự xuất hiện của mảng đục ngăn cản ánh sáng đi vào võng mạc, khiến tầm nhìn của chó bị mờ đi, thu hẹp lại và tối dần.

Tình trạng này có thể bắt đầu rất nhỏ, chỉ chiếm dưới 15% diện tích thủy tinh thể (giai đoạn mới chớm) nên rất khó phát hiện, nhưng theo thời gian, nó sẽ lan rộng ra toàn bộ thấu kính và gây mù lòa hoàn toàn.

2. Nguyên nhân khiến đục thủy tinh thể ở chó

Tình trạng chó bị đục thủy tinh thể xuất phát từ rất nhiều nguyên nhân khác nhau. Việc xác định đúng nguyên nhân đóng vai trò cực kỳ quan trọng trong việc xây dựng phác đồ điều trị phù hợp:

2.1 Do di truyền

Đây là nguyên nhân hàng đầu gây bệnh ở những chú chó thuần chủng. Đục thủy tinh thể di truyền có thể xuất hiện từ rất sớm (chó con) hoặc khi chó bước vào độ tuổi trưởng thành. Một số giống chó có nguy cơ cao mang gen bệnh bao gồm: Poodle, Cocker Spaniel, Siberian Husky, Golden Retriever, Labrador, và Yorkshire Terrier.

2.2 Do ảnh hưởng từ quá trình lão hóa

Khi chó già đi (thường từ 7 – 10 tuổi trở lên), cơ thể bắt đầu lão hóa, các protein trong mắt dần bị thoái hóa một cách tự nhiên, dẫn đến hiện tượng đục thủy tinh thể do tuổi già.

2.3 Hệ lụy từ bệnh tiểu đường

Chó bị tiểu đường có nguy cơ cực kỳ cao bị đục thủy tinh thể. Khi lượng đường trong máu tăng cao, glucose trong thủy tinh thể bị chuyển hóa thành sorbitol. Chất này tích tụ gây giữ nước, làm phá hủy cấu trúc thấu kính và khiến mắt mờ đục rất nhanh. Thực tế, nhiều chú chó có thể bị mù loà chỉ sau 1–2 tuần phát bệnh tiểu đường.

2.4 Mắt chó bị chấn thương

Các va đập mạnh, vết cào xước từ cành cây hoặc do đánh nhau với thú cưng khác có thể làm rách hoặc tổn thương bao trước của thủy tinh thể, đẩy nhanh quá trình mờ đục.

2.5 Mắc các bệnh viêm nhiễm về mắt

Các bệnh lý như viêm màng bồ đào, tăng nhãn áp (glaucoma) nếu không được điều trị triệt để sẽ làm biến đổi môi trường bên trong mắt, tạo điều kiện cho các mảng đục hình thành.

2.6 Tác dụng phụ của thuốc và hóa chất

Việc sử dụng các loại thuốc chứa Corticoid kéo dài hoặc mắt tiếp xúc với các hóa chất độc hại, bức xạ ion hóa cũng là nguyên nhân gây tổn thương tế bào sợi thủy tinh thể.

3. Các dấu hiệu nhận biết đục thủy tinh thể ở chó

Chủ nuôi cần thường xuyên quan sát đôi mắt và hành vi của cún để nhận biết sớm các dấu hiệu của bệnh đục thủy tinh thể ở chó:

• Xuất hiện lớp màng mờ: Con ngươi của chó không còn màu đen bóng tự nhiên mà chuyển sang màu xanh xám, trắng đục sữa. Lớp mờ này có thể xuất hiện ở một hoặc cả hai bên mắt.
• Sưng và tiết dịch: Mắt chó có thể đỏ lên, sưng nhẹ vùng mí mắt và tiết ra nhiều gỉ mắt hoặc dịch nhầy hơn bình thường.
• Trở nên vụng về: Chó thường xuyên va chạm vào đồ đạc trong nhà, bước hụt bậc thang hoặc gặp khó khăn khi di chuyển, chạy nhảy trong bóng tối.
• Nhát gan hoặc dễ giật mình: Do tầm nhìn bị hạn chế, chó dễ bị hoảng sợ, giật mình khi có người hoặc vật thể tiếp cận bất ngờ từ phía sau hoặc bên hông.
• Mất khả năng định vị: Chó khó tìm thấy bát thức ăn, đồ chơi hoặc không còn phản ứng linh hoạt với các vật thể chuyển động trước mắt.
• Lạm dụng khứu giác: Bạn sẽ thấy chó ngửi nhiều hơn, dùng mũi để dò đường thay vì nhìn.

4. Các giai đoạn tiến triển đục thủy tinh thể ở chó

Bệnh đục thủy tinh thể ở cún cưng thường tiến triển qua 4 giai đoạn chính:

• Giai đoạn chớm: Mảng đục rất nhỏ, chiếm dưới 15% thủy tinh thể. Thị lực của chó hầu như chưa bị ảnh hưởng và rất khó phát hiện bằng mắt thường.
• Giai đoạn tiến triển: Mảng đục lan rộng hơn (từ 15% đến dưới 99%). Thị lực bắt đầu giảm sút rõ rệt, chó bắt đầu đi đứng vụng về.
• Giai đoạn chín: Thủy tinh thể bị đục hoàn toàn (100%). Chó bị mất thị lực hoàn toàn ở mắt bị bệnh, con ngươi chuyển sang màu trắng xóa.
• Giai đoạn quá chín: Thủy tinh thể bắt đầu bị ngấm nước, phồng lên, hóa lỏng hoặc co rút lại. Giai đoạn này dễ dẫn đến các biến chứng nguy hiểm như tăng nhãn áp, teo dây thần kinh thị giác gây đau nhức dữ dội cho cún.

5. Phương pháp điều trị đục thủy tinh thể ở chó

Khi phát hiện các dấu hiệu chó bị đục thủy tinh thể, chủ nuôi tuyệt đối không được tự ý mua thuốc nhỏ mắt hoặc điều trị tại nhà mà cần đưa cún đến các cơ sở thú y uy tín ngay lập tức. Tùy vào mức độ bệnh, hướng điều trị sẽ khác nhau:

• Giai đoạn nhẹ/Do viêm nhiễm: Điều trị nội khoa bằng thuốc nhỏ hoặc thuốc kháng viêm. Phương pháp này chỉ giúp giảm đau, làm chậm tiến triển bệnh chứ không thể khôi phục thị lực đã mất.
• Giai đoạn nặng: Phẫu thuật thay thủy tinh thể nhân tạo là giải pháp tối ưu nhất để khôi phục thị lực và nâng cao chất lượng sống cho chó, dù chi phí khá cao và đòi hỏi trang thiết bị chuyên khoa.
• Trường hợp bất khả kháng: Bác sĩ bắt buộc phải phẫu thuật cắt bỏ nhãn cầu để triệt tiêu đau đớn và ngăn biến chứng. Sau đó, bạn cần kiên nhẫn chăm sóc và huấn luyện giúp cún thích nghi với cuộc sống mất thị lực.

6. Cách chăm sóc và phòng ngừa bệnh đục thủy tinh thể ở chó

Để bảo vệ đôi mắt cho cún cưng cũng như hỗ trợ quá trình điều trị đạt hiệu quả cao nhất, bạn cần lưu ý những điều sau:

• Vệ sinh vùng mắt thường xuyên: Sử dụng nước muối sinh lý (NaCl 0.9%) hoặc dung dịch vệ sinh mắt chuyên dụng cho thú cưng kết hợp với khăn ấm sạch để lau sạch gỉ mắt, bụi bẩn xung quanh mắt cún hằng ngày.
• Chế độ dinh dưỡng giàu chất chống oxy hóa: Bổ sung vào khẩu phần ăn của chó các thực phẩm tốt cho thị lực như Omega-3 (từ dầu cá hồi), các vitamin A, C, E, lutein và zeaxanthin (có trong lòng đỏ trứng, bông cải xanh, việt quất).
• Bảo vệ mắt khỏi chấn thương: Hạn chế cho chó chơi đùa ở những nơi có bụi rậm, cành cây sắc nhọn. Tránh để xà phòng, hóa chất dính vào mắt khi tắm rửa.
• Kiểm soát tốt bệnh lý nền: Nếu chó bị bệnh tiểu đường, cần tuân thủ nghiêm ngặt chế độ ăn kiêng và tiêm insulin theo hướng dẫn của bác sĩ để giữ lượng đường huyết ổn định, ngăn chặn biến chứng lên mắt.
• Sàng lọc di truyền: Nếu bạn có ý định phối giống, hãy thực hiện kiểm tra sàng lọc gen để đảm bảo chó bố mẹ không mang gen lặn gây bệnh đục thủy tinh thể di truyền cho thế hệ sau.
• Khám mắt định kỳ: Đưa cún đi khám thú y định kỳ từ 6 – 12 tháng/lần, đặc biệt là đối với chó già hoặc các giống chó có nguy cơ cao, nhằm tầm soát và phát hiện bệnh từ giai đoạn sớm nhất.

Bệnh đục thủy tinh thể ở chó là một căn bệnh nguy hiểm nhưng nếu được phát hiện sớm và điều trị đúng cách, cơ hội tìm lại ánh sáng cho cún cưng là rất lớn. Hãy luôn dành thời gian quan sát, chăm sóc thú cưng mỗi ngày để chúng luôn có một cuộc sống vui vẻ, khỏe mạnh.

Hy vọng qua bài viết này của Kimipet, bạn đã có thêm nhiều kiến thức bổ ích để nhận biết, phòng ngừa và xử lý kịp thời khi chó bị đục thủy tinh thể. Nếu có bất kỳ thắc mắc nào hoặc nhận thấy mắt cún có dấu hiệu bất thường, hãy liên hệ ngay với các bác sĩ thú y để được tư vấn chi tiết nhé!