Chó bị viêm tai: Nguyên nhân, dấu hiệu và cách điều trị từ A-Z

Chó bị viêm tai là tình trạng khá phổ biến mà nhiều người nuôi thú cưng gặp phải. Bệnh không chỉ khiến cún cưng khó chịu, ngứa ngáy mà còn có thể gây đau đớn, mất thính lực hoặc nhiễm trùng nghiêm trọng nếu không điều trị đúng cách. Việc nhận biết sớm dấu hiệu viêm tai và chăm sóc kịp thời sẽ giúp thú cưng phục hồi nhanh chóng, hạn chế tái phát. Hãy cùng Kimi Pet tìm hiểu đầy đủ nguyên nhân, triệu chứng, cách điều trị và phòng ngừa chó bị viêm tai hiệu quả nhất.

1. Chó bị viêm tai là bị gì?

Viêm tai ở chó là tình trạng tai bị viêm nhiễm do vi khuẩn, nấm men, ký sinh trùng hoặc các tác nhân bên ngoài gây ra. Bệnh có thể xuất hiện ở nhiều vị trí khác nhau như:

• Viêm tai ngoài: Tình trạng viêm nhiễm xảy ra ở phần từ vành tai đến màng nhĩ. Đây là dạng phổ biến nhất (chiếm hơn 80% ca bệnh) và dễ điều trị nhất nếu phát hiện sớm.
• Viêm tai giữa: Tổn thương ăn sâu vào phía sau màng nhĩ (hòm nhĩ). Thường là hệ quả trực tiếp từ việc viêm tai ngoài không được chữa trị dứt điểm.
• Viêm tai trong: Cấp độ nguy hiểm nhất, ảnh hưởng đến các cơ quan thần kinh thính giác và hệ thống tiền đình nằm sâu trong sọ.

Bất kỳ chú cún nào cũng có thể mắc bệnh, nhưng tỷ lệ cao hơn hẳn sẽ rơi vào:

• Các giống chó tai cụp, dài và nhiều lông: Poodle, Golden Retriever, Cocker Spaniel, Beagle… Cấu trúc tai sụp xuống vô tình tạo ra một “chiếc nắp đóng kín”, giữ lại hơi ẩm, chất nhờn và chặn dòng lưu thông của không khí.
• Các giống chó có xu hướng tăng tiết bã nhờn: Nhóm chó lội nước hoặc các giống có tuyến bã mồ hôi hoạt động mạnh tạo điều kiện lý tưởng cho vi sinh vật có hại bùng phát.

2. Nguyên nhân khiến chó bị viêm tai thường gặp nhất

Chó bị viêm tai có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau, từ yếu tố bên ngoài cho đến các vấn đề sức khỏe bên trong cơ thể. Dưới đây là tổng hợp chi tiết các nguyên nhân khiến chó bị viêm tai thường gặp nhất hiện nay.

2.1 Tác nhân vi sinh vật và ký sinh trùng

Đây là nhóm nguyên nhân trực tiếp hàng đầu khiến niêm mạc tai cún cưng bị tổn thương, sưng tấy và tiết dịch mủ.

• Sự bùng phát của vi khuẩn và nấm men: Thực tế, trong ống tai của một chú chó khỏe mạnh luôn tồn tại một lượng nhỏ vi khuẩn và nấm men. Cấu trúc tai chó vốn dĩ tối, có thân nhiệt ấm. Khi gặp điều kiện lý tưởng như độ ẩm tăng cao hoặc da tai bị trầy xước, cơ chế tự bảo vệ bị mất cân bằng, các vi sinh vật này sẽ sinh sôi mất kiểm soát, gây ra tình trạng nhiễm trùng nghiêm trọng.
• Sự tấn công của rận tai và ve ký sinh: Rận tai là loài ký sinh trùng siêu nhỏ, chuyên ăn các tế bào biểu mô và hút dịch bên trong ống tai chó. Sự di chuyển và bài tiết của chúng tạo ra những cơn ngứa ngáy dữ dội. Khi chó lắc đầu liên tục và dùng móng chân sắc nhọn cào cấu mạnh, vành tai sẽ bị rách, tạo cơ hội cho vi khuẩn xâm nhập sâu hơn.

2.2 Yếu tố ngoại cảnh và thói quen chăm sóc sai cách

Phần lớn các trường hợp cún bị bệnh đều có sự “đóng góp” vô tình từ các thói quen sinh hoạt hàng ngày của chủ nuôi.

• Tai bị tồn đọng nước và ẩm ướt kéo dài: Sau khi được tắm rửa, dẫn đi bơi, hoặc chạy chơi dưới trời mưa, nếu phần tai của chó không được lau khô kỹ lưỡng. Lượng nước ứ đọng kết hợp với ráy tai sẽ tạo thành một “buồng ấp” hoàn hảo cho các loại nấm ký sinh phát triển.
• Vệ sinh tai sai kỹ thuật: Nhiều chủ nuôi có thói quen dùng tăm bông của người để ngoáy sâu vào tai chó nhằm lấy ráy tai bẩn. Hành động này cực kỳ nguy hiểm, bởi cấu trúc tai chó hình chữ L sẽ giữ chất bẩn lại. Việc đẩy tăm bông vào sâu vô tình ép chặt cục ráy tai vào góc khuất, làm trầy xước lớp biểu mô mỏng mọc trong tai, thậm chí chọc thủng màng nhĩ. Ngược lại, nếu lười vệ sinh, ráy tai tích tụ lâu ngày cũng bít kín đường thở của tai, làm vi khuẩn tích tụ.
• Dị vật lọt vào tai và chấn thương vật lý: Trong quá trình chạy nhảy ngoài thiên nhiên, các hạt cỏ khô, bụi bẩn, côn trùng nhỏ hoặc các sợi bông gòn bị sót lại khi làm sạch tai có thể kẹt trong ống tai. Chúng đóng vai trò như một vật thể lạ gây kích ứng, cọ xát tạo nên các ổ viêm.

2.3 Dị ứng, thay đổi nội tiết và suy giảm miễn dịch

Nhóm nguyên nhân này xuất phát từ chính cơ địa và hệ thống sinh học bên trong cơ thể của chú cún.

• Dị ứng thực phẩm và môi trường: Những chú chó có cơ địa nhạy cảm thường rất dễ bị kích ứng bởi đạm thức ăn (như thịt bò, thịt gà, hải sản…) hoặc các tác nhân từ môi trường (phấn hoa, mạt bụi bẩn, hóa chất xịt phòng, sữa tắm xà phòng không phù hợp). Phản ứng dị ứng này khiến làn da toàn thân, đặc biệt là vùng da đầu và ống tai bị đỏ rực lên, ngứa ngáy và nhanh chóng chuyển biến thành viêm tai mãn tính.
• Rối loạn Hormone và suy giảm miễn dịch: Những chú chó lớn tuổi, chó có sức đề kháng kém hoặc đang mắc các hội chứng liên quan đến nội tiết tố như suy giáp, hội chứng Cushing sẽ gặp tình trạng xáo trộn cấu trúc da. Cơ thể chúng tăng tiết bã sừng, làm bít tắc các tuyến vách tai và làm giảm mạnh khả năng tự chống chọi của biểu mô tai trước các tác nhân gây hại ngoài môi trường.

3. 7 Dấu hiệu phổ biến giúp nhận biết chó bị viêm tai sớm

Việc phát hiện sớm các dấu hiệu chó bị viêm tai sẽ giúp quá trình điều trị dễ dàng hơn, hạn chế biến chứng nguy hiểm và giảm nguy cơ tái phát. Khi chó bị viêm tai, cơ thể và hành vi của chúng sẽ phát ra 7 tín hiệu cảnh báo vô cùng rõ rệt dưới đây:

3.1 Thường xuyên lắc đầu và cào tai liên tục

Đây là phản xạ tự nhiên và phổ biến nhất khi cún cưng cảm thấy bứt rứt, ngứa ngáy bên trong ống tai. Để giảm bớt cơn ngứa dữ dội do vi khuẩn hoặc rận tai bò loằng ngoằng, chó sẽ dùng chân sau cào mạnh vào gốc tai hoặc liên tục lắc mạnh đầu. Nhiều chú cún còn tìm cách cọ xát vùng đầu, mặt vào thảm sàn, chân bàn hay góc tường để tìm kiếm cảm giác dễ chịu.

3.2 Phát ra mùi hôi tanh nồng nặc từ tai

Tai chó khỏe mạnh gần như không có mùi rõ rệt. Khi tai xuất hiện mùi tanh, chua hoặc hôi nồng khó chịu, đây có thể là dấu hiệu vi khuẩn hoặc nấm men đang phát triển mạnh bên trong tai. Mùi hôi càng nặng thường cho thấy tình trạng viêm nhiễm đã tiến triển nghiêm trọng hơn.

3.3 Ráy tai tích tụ nhiều với màu sắc bất thường

Chủ nuôi nên có thói quen lật tai cún lên để kiểm tra định kỳ. Ráy tai bình thường chỉ có màu vàng rất nhạt hoặc không màu. Khi bị viêm nhiễm, các tuyến bã nhờn sẽ tăng tiết quá mức, tạo ra một lượng lớn chất dịch đặc sệt. Nếu ráy tai có màu nâu đậm hoặc đen kịt, đó là dấu hiệu đặc trưng của rận tai. Nếu xuất hiện dịch nhầy màu vàng xanh, tai cún đã bị nhiễm trùng mủ.

3.4 Vành tai và ống tai trong sưng đỏ, nóng rực

Khi lật vành tai lên, bạn sẽ thấy lớp da bên trong không còn màu hồng nhạt khỏe mạnh như bình thường. Thay vào đó, vùng niêm mạc có thể chuyển đỏ rực, sưng tấy và nóng hơn các khu vực da xung quanh. Nếu vành tai cún sưng phồng như chứa đầy chất lỏng, đây có thể là hậu quả của việc chó lắc đầu hoặc cào gãi quá mạnh. Tình trạng này làm vỡ các mạch máu nhỏ dưới da, khiến máu tích tụ và hình thành ổ sưng nguy hiểm.

3.5 Tai chảy dịch ướt bết phần lông xung quanh

Khi bệnh tiến triển nặng hơn, các chất dịch viêm, dịch mủ không còn gói gọn bên trong ống tai nữa mà bắt đầu chảy tràn ra ngoài. Lượng dịch này sẽ bám vào phần lông xung quanh gốc tai, làm vùng lông này luôn trong tình trạng ẩm ướt, bết dính, sẫm màu và tạo thêm môi trường cho vi khuẩn sinh sôi ngoài da.

3.6 Cực kỳ đau đớn và né tránh khi chạm vào đầu

Cơn đau tai do viêm nhiễm ở thú cưng vô cùng khó chịu và dữ dội. Chó sẽ trở nên nhạy cảm bất thường với các hành động vuốt ve hàng ngày. Khi bạn cố gắng chạm vào tai hoặc vùng đầu, chúng sẽ có xu hướng né tránh, cụp tai xuống, rên rỉ. Những chú chó cộc tính hơn thậm chí có thể quay lại gầm gừ hoặc cắn hờ để tự vệ vì quá đau.

3.7 Đi đứng loạng choạng, mất thăng bằng hoặc nghiêng đầu

Đây là dấu hiệu cảnh báo bệnh đã chuyển sang giai đoạn nặng và cực kỳ nguy hiểm. Khi các ổ viêm vượt qua màng nhĩ, tấn công vào cấu trúc tai giữa và tai trong, nơi chứa hệ thống tiền đình giữ thăng bằng cho cơ thể. Lúc này, chú chó sẽ đi đứng loạng choạng, mất phương hướng, nghiêng hẳn đầu về bên tai bị đau, mắt đảo liên tục và suy giảm thính lực rõ rệt.

Ngay khi phát hiện một trong các dấu hiệu trên, chủ nuôi cần đưa cún đến phòng khám thú y gần nhất để được nội soi và xét nghiệm dịch tai. Tuyệt đối không tự ý mua thuốc nhỏ tai của người hoặc dùng tăm bông ngoáy sâu khiến bệnh tình của cún trở nên tồi tệ hơn.

4. Chó bị viêm tai có nguy hiểm không?

Nhiều người nghĩ rằng chó bị viêm tai chỉ là vấn đề nhỏ và có thể tự khỏi sau vài ngày. Tuy nhiên trên thực tế, đây là bệnh lý không nên xem nhẹ. Nếu không được phát hiện và điều trị đúng cách, chó bị viêm tai nặng​ có thể gây ra nhiều biến chứng nghiêm trọng, ảnh hưởng lớn đến sức khỏe và chất lượng sống của thú cưng.

• Đau đớn và stress kéo dài: Cơn đau tai ở chó dữ dội giống như bệnh đau răng ở người. Nó khiến cún bỏ ăn, mất ngủ, sụt cân nhanh chóng và thay đổi tính cách (trở nên hung dữ hoặc nhút nhát).
• Xơ hóa và hẹp ống tai: Viêm mãn tính lâu ngày khiến các mô bên trong tai dày lên, tăng sinh sụn, làm ống tai bị chít hẹp vĩnh viễn, tích tụ chất bẩn bên trong và không thể nhỏ thuốc vào được nữa.
• Mất thính lực (Điếc): Viêm tai giữa làm thủng màng nhĩ, phá hủy các xương nhỏ truyền âm. Khi lan đến tai trong, bệnh sẽ hủy hoại dây thần kinh thính giác, khiến chó bị điếc hoàn toàn.
• Nhiễm trùng huyết: Các mạch máu ở vùng tai bị viêm rất nhiều. Vi khuẩn từ tai có thể phá vỡ hàng rào mạch máu, đi vào hệ tuần hoàn gây nhiễm trùng máu, đe dọa trực tiếp đến tính mạng.
• Ảnh hưởng thần kinh: Viêm tai trong nghiêm trọng còn có thể làm chó mất thăng bằng, co giật hoặc rối loạn vận động.

5. Quy trình chẩn đoán và điều trị chuẩn khoa học

Để điều trị chó bị viêm tai hiệu quả, việc chẩn đoán đúng nguyên nhân đóng vai trò rất quan trọng. Để điều trị dứt điểm, bạn cần tuyệt đối tuân thủ quy trình y khoa, tránh việc tự ý đoán bệnh tại nhà.

5.1 Chẩn đoán lâm sàng tại thú y

Trước khi cho thuốc, bác sĩ thú y sẽ thực hiện:

• Nội soi tai: Dùng đèn soi chuyên dụng đánh giá độ sưng nề của ống tai và kiểm tra xem màng nhĩ đã bị thủng hay chưa (điều này cực kỳ quan trọng vì một số loại thuốc nhỏ tai sẽ gây độc cho thính giác nếu màng nhĩ đã thủng).
• Phết mẫu dịch kính hiển vi: Lấy dịch tai nhuộm màu để xác định chính xác “thủ phạm” là vi khuẩn hình que, hình cầu, nấm men hay rận tai nhằm kê đúng loại thuốc.

5.2 Chó bị viêm tai nên vệ sinh như thế nào​? 3 Bước vàng trong điều trị viêm tai tại nhà

Sau khi có phác đồ từ bác sĩ, việc chăm sóc tại nhà sẽ quyết định 80% sự thành bại:

5.2.1 Bước 1: Vệ sinh chuyên sâu (Làm sạch tai đúng cách)

Thuốc nhỏ tai sẽ hoàn toàn vô tác dụng nếu ống tai chứa đầy mủ và ráy bẩn, vì thuốc không thể tiếp xúc được với bề mặt da bị viêm.

• Chuẩn bị: Dung dịch rửa tai chuyên dụng cho thú cưng (như Epi-Otic, Otoclean…), bông gòn sạch (không dùng tăm bông).
• Thực hiện: Nhỏ một lượng vừa đủ dung dịch rửa tai vào ống tai chó. Giữ chặt và dùng tay massage nhẹ nhàng phần gốc tai (bạn sẽ nghe tiếng “tóp tép”) trong khoảng 30 giây để làm tan ráy tai bẩn.
• Làm sạch: Thả tay ra để chó tự lắc đầu, lực ly tâm sẽ đẩy dịch bẩn ra ngoài vành tai. Dùng bông gòn lau sạch phần dịch bẩn lộ ra ngoài.

Lưu ý: Tuyệt đối không ngoáy sâu tăm bông vào trong vì cấu trúc tai chó hình chữ L, hành động này sẽ đẩy cục ráy tai sâu hơn vào góc chữ L gây tắc nghẽn và tổn thương.

5.2.2 Bước 2: Liệu pháp sử dụng thuốc đặc trị

Sau khi tai đã sạch và khô ráo hoàn toàn (khoảng 15-20 phút sau khi rửa), tiến hành nhỏ thuốc điều trị:

• Thuốc nhỏ tại chỗ: Thường là các dòng thuốc phối hợp (như Dexoryl, Surolan, Otomax…) chứa đồng thời chất kháng viêm (giảm sưng, ngứa), thuốc kháng sinh (diệt khuẩn) và thuốc kháng nấm/diệt ký sinh trùng. Nhỏ đúng số giọt bác sĩ chỉ định, tiếp tục massage gốc tai để thuốc phân tán đều.
• Thuốc toàn thân: Nếu chó bị viêm tai giữa hoặc sưng quá nặng, bác sĩ sẽ kê thêm kháng sinh đường uống, thuốc giảm đau toàn thân để hỗ trợ.

5.2.3 Bước 3: Kiểm soát biến chứng và phẫu thuật (nếu cần)

• Nếu vành tai bị tụ máu sưng phồng, bác sĩ sẽ tiến hành tiểu phẫu chích rạch, tháo lưu máu bầm và khâu ép vành tai để tránh biến dạng tai.
• Trường hợp ống tai đã bị xơ hóa nặng, bít kín do viêm mãn tính, phương pháp cuối cùng là phẫu thuật cắt bỏ toàn bộ ống tai ngoài (TECA) để giải thoát cún khỏi cơn đau.

6. Cách phòng ngừa chó bị viêm tai hiệu quả, hạn chế tái phát

Phòng bệnh luôn tốt hơn điều trị. Chủ nuôi nên duy trì thói quen chăm sóc tai định kỳ cho thú cưng.

• Vệ sinh tai định kỳ hợp lý: Duy trì vệ sinh tai 1 lần/tuần đối với chó tai cụp và 2 tuần/lần đối với chó tai dựng. Không nên lạm dụng rửa tai hàng ngày nếu tai cún đang khỏe mạnh vì sẽ làm mất đi lớp hàng rào bảo vệ tự nhiên.
• Giữ tai luôn khô ráo: Khi tắm hoặc cho cún đi bơi, hãy nhét một cục bông gòn vừa vặn vào lỗ tai để ngăn nước lọt vào. Sau khi tắm xong, tháo bông ra và dùng khăn mềm thấm khô tai ngay lập tức.
• Cắt tỉa lông tai: Với các dòng chó như Poodle, lông tai mọc sâu bên trong ống tai rất nhiều, làm kẹt ráy tai và giữ ẩm. Hãy dùng bột nhổ lông tai chuyên dụng và nhíp để dọn dẹp bớt phần lông này định kỳ.
• Phòng ký sinh trùng nghiêm ngặt: Nhỏ thuốc gáy hoặc cho uống thuốc định kỳ để phòng ngừa triệt để rận tai và ve rận.
• Kiểm tra sức khỏe định kỳ: Mỗi lần đưa cún đi tiêm phòng hoặc spa, hãy nhờ nhân viên hoặc bác sĩ thú y soi kiểm tra tai để phát hiện sớm các biểu hiện bất thường.

7. Câu hỏi thường gặp về chó bị viêm tai

• Chó bị viêm tai có lây không?

Viêm tai do vi khuẩn hoặc dị ứng thường không lây sang người và thú cưng khác. N Tuy nhiên, nếu nguyên nhân do ve tai hoặc ký sinh trùng thì bệnh có thể lây khi tiếp xúc gần.

• Chó bị viêm tai có tự khỏi không?

Phần lớn trường hợp viêm tai không thể tự khỏi hoàn toàn. Nếu không vệ sinh và điều trị đúng cách, bệnh rất dễ nặng hơn hoặc tái phát nhiều lần.

• Thời gian điều trị viêm tai cho cún kéo dài bao lâu?

Thời gian phục hồi phụ thuộc hoàn toàn vào mức độ viêm nhiễm nặng hay nhẹ của tai. Đối với ca bệnh nhẹ và phát hiện sớm, cún thường khỏi sau vài ngày đến 1 tuần. Với các trường hợp mãn tính hoặc nhiễm trùng sâu, việc điều trị có thể kéo dài vài tuần đến vài tháng.

• Có thể dùng thuốc nhỏ tai của người cho chó không?

Không nên tự ý dùng thuốc của người cho chó. Một số loại thuốc có thể gây kích ứng hoặc làm tổn thương tai nghiêm trọng hơn.

• Có nên tự mua thuốc điều trị viêm tai tại nhà cho chó?

Chủ nuôi tuyệt đối không nên tự ý mua thuốc nhỏ tai tại nhà khi chưa có chỉ định của bác sĩ. Nếu cún bị thủng màng nhĩ, việc nhỏ sai thuốc có thể gây điếc vĩnh viễn hoặc liệt mặt. Hãy đưa cún đến phòng khám thú y uy tín để nội soi tai và kê đơn chính xác.

• Vì sao chó dễ bị viêm tai vào mùa hè?

Mùa hè có độ ẩm cao nên nấm và vi khuẩn phát triển mạnh hơn. Ngoài ra, chó thường được tắm hoặc đi bơi nhiều khiến tai dễ bị ẩm kéo dài.

• Bao lâu nên vệ sinh tai cho chó một lần?

Thông thường nên vệ sinh tai cho chó khoảng 1 lần mỗi tuần. Với những giống chó tai cụp hoặc nhiều lông tai, có thể cần vệ sinh thường xuyên hơn.

Kimi Pet hy vọng những thông tin trong bài viết đã giúp bạn hiểu rõ hơn về nguyên nhân, dấu hiệu cũng như cách điều trị chó bị viêm tai hiệu quả. Đừng quên vệ sinh tai định kỳ, giữ môi trường sống sạch sẽ và đưa thú cưng đi thăm khám khi có dấu hiệu bất thường để bảo vệ sức khỏe toàn diện cho “boss” của mình nhé!