Chó bị Care là gì? Có lây không? Biểu hiện và cách trị hiệu quả

Đối với những ai nuôi thú cưng, chó bị Care luôn là một cơn ác mộng kinh hoàng. Đây là một trong những căn bệnh truyền nhiễm có sức tàn phá khủng khiếp nhất đối với loài chó. Nếu không được phát hiện sớm và có hướng xử lý kịp thời, cơ hội sống sót của cún cưng là cực kỳ mong manh. Bài viết này, Kimi Pet sẽ cung cấp cho bạn cái nhìn toàn diện về nguyên nhân, con đường lây lan, các dấu hiệu nhận biết theo từng giai đoạn và phác đồ điều trị chó bị Care hiệu quả nhất hiện nay.

1. Chó bị Care là gì? Tại sao lại nguy hiểm?

Bệnh Care (hay còn gọi là bệnh Carré, bệnh sài sốt) là một bệnh truyền nhiễm cấp tính do virus thuộc họ Paramyxoviridae gây ra. Đây là một trong những bệnh nguy hiểm nhất ở chó, có khả năng lây lan nhanh và tỷ lệ tử vong cao, đặc biệt ở chó con hoặc chó chưa tiêm phòng đầy đủ.

Virus Care có thể tấn công nhiều cơ quan trong cơ thể như hệ hô hấp, tiêu hóa, da và hệ thần kinh. Khi đã xâm nhập, virus làm suy giảm miễn dịch nghiêm trọng, khiến chó dễ bị nhiễm thêm các bệnh thứ phát khác. Điểm nguy hiểm của bệnh nằm ở chỗ:

• Tỷ lệ tử vong rất cao: Dao động từ 50% đến hơn 90% tùy thuộc vào độ tuổi và thể trạng của chó.
• Chưa có thuốc đặc trị đặc hiệu: Không có một loại thuốc nào có thể tiêu diệt trực tiếp virus CDV khi nó đã nhân lên trong tế bào, việc điều trị phụ thuộc lớn vào kháng thể và sức đề kháng của cún.
• Để lại di chứng nặng nề: Ngay cả khi may mắn sống sót, chó vẫn có nguy cơ cao bị tổn thương thần kinh vĩnh viễn.

Tất cả các loài chó ở mọi lứa tuổi đều có nguy cơ nhiễm virus. Tuy nhiên, động vật mẫn cảm nhất là chó con trong độ tuổi từ 2 đến 12 tháng tuổi, thời điểm mà hệ miễn dịch từ sữa mẹ đã suy giảm và hệ miễn dịch tự thân chưa hoàn thiện. Các giống chó ngoại, chó cảnh (như Becgie, Poodle, Pug, Alaska…) thường có xu hướng mẫn cảm và chuyển biến nặng hơn so với giống chó ta (chó cỏ).

2. Chó bị Care​ có lây không?

Bệnh Care ở chó là một bệnh truyền nhiễm nguy hiểm do virus gây ra và có khả năng lây lan rất nhanh trong cộng đồng chó. Tuy nhiên, mức độ lây nhiễm của bệnh chỉ giới hạn trong một số loài nhất định và không phải loài nào cũng bị ảnh hưởng.

2.1 Có lây sang chó khác không?

Có. Bệnh Care lây lan rất mạnh giữa các cá thể chó với nhau. Virus tồn tại với mật độ cao trong các dịch tiết của chó bệnh như nước bọt, dịch mũi, nước mắt, phân và nước tiểu. Chó khỏe mạnh có thể bị nhiễm khi tiếp xúc trực tiếp với chó bệnh hoặc gián tiếp qua môi trường sống.

Ngoài ra, các vật dụng dùng chung như bát ăn, khay nước, chuồng trại, đồ chơi hoặc thậm chí quần áo, giày dép của người chăm sóc cũng có thể mang mầm bệnh nếu dính dịch tiết chứa virus. Chính vì vậy, trong môi trường nuôi nhốt tập trung hoặc khu vực không đảm bảo vệ sinh, bệnh Care có thể bùng phát và lây lan rất nhanh.

2.2 Bệnh Care có lây sang người không?

Không. Virus gây bệnh Care ở chó không có khả năng lây sang người. Đây là loại virus chỉ ký sinh và phát triển trong cơ thể các loài động vật họ chó. Cơ thể người không phải là môi trường phù hợp để virus tồn tại hoặc nhân lên, vì vậy không gây bệnh cho con người.

Tuy nhiên, người chăm sóc chó bệnh vẫn cần lưu ý vấn đề vệ sinh cá nhân, vì có thể vô tình mang mầm bệnh từ môi trường hoặc từ chó bệnh sang chó khỏe thông qua tay, quần áo hoặc dụng cụ chăm sóc.

2.3 Có lây sang mèo không?

Bệnh Care ở chó hầu như không lây sang mèo. Mèo có thể mắc một số bệnh có triệu chứng tương tự nhưng do một loại virus hoàn toàn khác gây ra. Hai loại virus này không cùng chủng và không lây nhiễm chéo giữa chó và mèo. Tuy vậy, trong môi trường sống chung, việc hạn chế cho mèo tiếp xúc với chó đang mắc bệnh vẫn là cần thiết để giảm thiểu nguy cơ lây nhiễm gián tiếp hoặc các tác nhân bệnh khác.

3. Các dấu hiệu và biểu hiện chó bị Care

Dấu hiệu nhận biết một chú chó bị Care thường rất phức tạp và dễ gây nhầm lẫn cho chủ nuôi. Lý do là bởi virus Canine Distemper không chỉ khu trú ở một nơi mà chúng đồng thời tấn công, tàn phá nhiều hệ cơ quan cùng một lúc.

3.1 Biểu hiện lâm sàng theo hệ cơ quan

Khi virus nhân lên và phát tán rộng, các triệu chứng sẽ bùng phát rõ rệt qua từng bộ phận trên cơ thể cún cưng:

• Hệ hô hấp: Chó có biểu hiện sốt cao liên tục (từ 40 độ C – 41.5 độ C), ban đầu chảy nước mũi trong, sau đó chuyển sang dịch mủ đặc màu xanh hoặc vàng, ho khan, khó thở, thở khò khè do phổi bị tổn thương nghiêm trọng.
• Hệ tiêu hóa: Chó chán ăn, bỏ ăn hoàn toàn, nôn mửa ra dịch vàng hoặc bọt trắng. Tiêu chảy dữ dội, phân lỏng có mùi tanh xộc lên đặc trưng, ở giai đoạn nặng phân sẽ lẫn máu tươi hoặc chất nhầy đen.
• Biểu hiện ở mắt: Viêm kết mạc mắt, mắt đỏ ngầu, tiết nhiều gỉ (ghèn) đặc bết dính chặt hai mí mắt khiến cún khó mở mắt. Trường hợp nặng có thể gây loét giác mạc hoặc mù lòa.
• Biểu hiện trên da (Nốt sài da): Xuất hiện các nốt mụn mủ nhỏ bằng hạt đỗ ở những vùng da mỏng như bụng, bẹn, mặt trong đùi. Đặc biệt, hiện tượng sừng hóa (Hardpad) xuất hiện – phần đệm lòng bàn chân và da mũi của chó bị khô ráp, nứt nẻ và dày lên, chai cứng như đá.
• Hệ thần kinh: Đây là dấu hiệu tàn khốc nhất. Chó xuất hiện các cơn giật tic (co giật khu trú ở cơ mặt, cơ chân), đi đứng loạng choạng, mất phương hướng, sùi bọt mép, co giật toàn thân như động kinh và cuối cùng là liệt hai chân sau hoặc liệt toàn thân.

3.2 Tiến triển của bệnh theo các giai đoạn

Để hiểu rõ mức độ nguy hiểm và có hướng xử lý kịp thời, chủ nuôi cần nắm vững 3 giai đoạn tiến triển cốt lõi của bệnh Care:

3.2.1 Giai đoạn 1: Ủ bệnh và khởi phát

Thời gian ủ bệnh thường kéo dài từ 3 đến 6 ngày (hoặc kéo dài đến vài tuần). Chó có biểu hiện sốt nhẹ, mệt mỏi, ăn ít, hay nằm một chỗ và chảy ít nước mắt. Biểu hiện này rất dễ bị nhầm lẫn với các bệnh cảm sốt thông thường.

3.2.2 Giai đoạn 2: Cấp tính (Trung bệnh)

Sau đợt sốt đầu tiên, thân nhiệt chó có thể giảm nhẹ rồi lại tăng cao đột ngột (sốt làn sóng). Lúc này, các triệu chứng hô hấp và tiêu hóa bùng phát mạnh mẽ: ho rũ rượi, tiêu chảy cấp, nôn mửa. Các nốt sài da ở bẹn và hiện tượng dày đệm chân bắt đầu lộ rõ.

3.2.3 Giai đoạn 3: Hậu kỳ và Thần kinh (Giai đoạn cuối)

Đây là thời điểm quyết định sự sống còn. Khi virus vượt qua hàng rào máu não tấn công vào hệ thần kinh trung ương, chó sẽ xuất hiện các cơn co giật giật tic nhịp nhàng ngay cả khi đang ngủ.

3.2.4 Chó bị Care bao lâu thì chết?

Nếu bệnh tình đã chuyển biến sang giai đoạn cuối với các cơn động kinh dữ dội, liệt toàn thân và sùi bọt mép, cơ thể chó sẽ nhanh chóng suy kiệt hoàn toàn do mất nước, mất máu và suy hô hấp. Chó thường sẽ tử vong trong vòng 7 đến 14 ngày kể từ khi các triệu chứng thần kinh đầu tiên xuất hiện.

Cơ hội cứu chữa thành công ở giai đoạn này là cực kỳ thấp (dưới 10%). Ngay cả trong trường hợp hy hữu cứu sống được cún, các mô thần kinh bị phá hủy cũng không thể phục hồi, để lại di chứng run rẩy chân tay, co giật nhẹ hoặc nghẹo cổ suốt phần đời còn lại.

4. Chẩn đoán và phân biệt bệnh Care với bệnh Parvo

Do biểu hiện tiêu chảy ra máu và nôn mửa ở giai đoạn đầu của bệnh Care rất giống với bệnh Viêm ruột do Parvovirus, chủ nuôi cần biết cách phân biệt để có hướng xử lý đúng đắn.

5. Phác đồ và cách chữa chó bị Care​ hiệu quả hiện nay

Khi nghi ngờ chó bị care, việc đầu tiên và quan trọng nhất là phải cách ly chú chó đó khỏi các cá thể chó khác và đưa ngay đến phòng khám thú y uy tín. Không tự ý mua thuốc kháng sinh của người để tự điều trị tại nhà vì điều đó có thể làm cún tử vong nhanh hơn.

5.1 Phác đồ Tây y (Hỗ trợ và nâng cao đề kháng)

Vì chưa có thuốc tiêu diệt tận gốc virus CDV, nguyên tắc vàng trong phác đồ điều trị là: Kháng thể + Chống nhiễm trùng thứ phát + Bù dịch + Điều trị triệu chứng.

1. Dùng kháng thể đặc hiệu: Ở giai đoạn đầu của bệnh, việc tiêm Serum (kháng thể tinh khiết kháng CDV) là cực kỳ quan trọng để trung hòa bớt lượng virus trong máu.
2. Truyền dịch bù nước và điện giải: Tiêu chảy và nôn mửa khiến chó mất nước nhanh chóng dẫn đến trụy tim mạch. Bác sĩ sẽ tiến hành truyền tĩnh mạch các dung dịch như Ringer Lactate, Glucose 5%, Natri Clorid 0.9% kết hợp bổ sung Kali.
3. Kháng sinh chống nhiễm trùng thứ phát: Dùng các dòng kháng sinh phổ rộng như Amoxicillin, Ceftriaxone, hoặc Enrofloxacin để ngăn chặn vi khuẩn tấn công vào phổi và đường ruột đang bị tổn thương.
4. Điều trị triệu chứng:
   • Hạ sốt khi chó sốt trên 39.5 độ C (dùng Anagin hoặc dòng hạ sốt chuyên dụng cho thú cưng).
   • Cầm nôn bằng Atropin Sulfate hoặc Maropitant (Cerenia).
   • Cầm máu đường ruột bằng Vitamin K hoặc Transamin nếu phân có nhiều máu.
   • Chống co giật bằng Diazepam hoặc Phenobarbital nếu có dấu hiệu thần kinh nhẹ.
5. Tăng cường miễn dịch: Tiêm bổ sung các loại Vitamin nhóm B (B1, B6, B12), Vitamin C và các thuốc bổ trợ gan, thận để tăng cường sức chịu đựng của cơ thể.

5.2 Phương pháp dân gian hỗ trợ

Trong thực tế, khi không có điều kiện tiếp cận thú y hoặc kết hợp song song với phác đồ Tây y, nhiều chủ nuôi đã áp dụng các bài thuốc nam. Phổ biến nhất là dùng nước cốt lá nhọ nồi (cỏ mực) hoặc lá ổi.

• Cách làm: Giã nát một nắm lá nhọ nồi tươi, vắt lấy nước cốt, bỏ thêm một vài hạt muối rồi bơm từ từ vào miệng cho chó uống ngày 2 – 3 lần.
• Tác dụng: Lá nhọ nồi có tính mát, giúp cầm máu đường ruột và hạ sốt tốt. Lá ổi có vị chát (chứa tannin) giúp làm se niêm mạc ruột, giảm bớt tình trạng tiêu chảy lỏng.

Lưu ý: Phương pháp này chỉ mang tính chất hỗ trợ, không thể thay thế cho việc truyền dịch và dùng thuốc kháng sinh của bác sĩ thú y.

5.3 Chăm sóc và chế độ dinh dưỡng tại nhà

Sự kiên trì và tình yêu thương của chủ nuôi quyết định 50% cơ hội sống sót của cún cưng:

• Môi trường sống: Đặt cún ở nơi kín gió, khô ráo, ấm áp nhưng phải thông thoáng. Lót chuồng bằng tã lót giấy để dễ dàng thay dọn khi cún tiêu tiểu mất kiểm soát. Vệ sinh lau sạch gỉ mắt, dịch mũi liên tục bằng nước muối sinh lý $0.9\%$.
• Chó bị Care nên ăn gì? Khi cún ngừng nôn, tuyệt đối không cho ăn thức ăn cứng hay thịt nguyên miếng. Hãy nấu cháo loãng với thịt băm thật nhuyễn, hoặc sử dụng các loại gel dinh dưỡng cao năng lượng. Chia nhỏ thành nhiều bữa trong ngày (mỗi lần vài thìa), nếu cún không tự ăn thì dùng xi-lanh bơm nhẹ nhàng vào khóe miệng.
• Bù nước đường uống: Cho cún uống nước Oresol thay nước lọc để bù điện giải (pha đúng tỷ lệ hướng dẫn trên bao bì).

6. Các biện pháp phòng ngừa bệnh Care

Chi phí điều trị một ca bệnh Care rất tốn kém và mệt mỏi, do đó phòng bệnh luôn là giải pháp thông minh và tiết kiệm nhất.

• Tiêm phòng Vaccine đầy đủ: Đây là lá chắn kiên cố nhất. Chó con cần được tiêm mũi vắc-xin đa bệnh đầu tiên (loại 5 bệnh hoặc 7 bệnh có thành phần ngừa bệnh Care) vào lúc 6 – 8 tuần tuổi. Sau đó tiêm nhắc lại mũi 2 và mũi 3 cách nhau từ 3 – 4 tuần. Khi chó trưởng thành, cần tiêm nhắc lại đều đặn 1 mũi mỗi năm.
• Miễn dịch từ chó mẹ: Lựa chọn mua chó con từ những chó mẹ đã được tiêm phòng đầy đủ trước khi mang thai để chó con nhận được lượng kháng thể bảo hộ tốt nhất qua sữa đầu.
• Vệ sinh và kiểm soát môi trường: Định kỳ phun thuốc khử trùng chuồng trại, khu vực nuôi bằng các dung dịch sát trùng mạnh như Cloramin B hoặc Iodine. Hạn chế tối đa việc cho chó con chưa tiêm đủ mũi vắc-xin đi dạo ngoài công viên hoặc tiếp xúc với những chú chó lạ không rõ nguồn gốc sức khỏe.

Kimi Pet hy vọng bài viết này đã mang đến cho bạn những thông tin khoa học và hữu ích nhất để bảo vệ người bạn bốn chân của mình. Đừng quên lá chắn kiên cố nhất để chống lại virus Care chính là việc tiêm phòng vắc-xin đầy đủ và đúng lịch cho cún ngay từ khi còn nhỏ. Nếu bạn phát hiện cún cưng có bất kỳ dấu hiệu nghi ngờ nào, hãy liên hệ hoặc đưa bé đến ngay cơ sở thú y uy tín để được chẩn đoán và điều trị kịp thời nhé!