Phương pháp truyền dịch cho chó mèo: Quy trình và lưu ý an toàn

Phương pháp truyền dịch cho chó mèo là một kỹ thuật y khoa quan trọng giúp bù đắp lượng nước, điện giải và dinh dưỡng bị mất khi thú cưng mắc bệnh. Tuy nhiên, việc thực hiện sai phương pháp hoặc sai liều lượng có thể dẫn đến những biến chứng nguy hiểm, thậm chí là tử vong.
Bài viết này sẽ cung cấp cho bạn cái nhìn toàn diện từ kỹ thuật chuyên môn đến những lưu ý thực tế khi thực hiện truyền dịch cho thú cưng.

1. Mục đích của việc truyền dịch cho chó mèo

Trong y học thú y, dịch truyền không chỉ đơn giản là “nước”. Nó đóng vai trò như một loại thuốc điều trị đặc biệt:

• Bù đắp lượng dịch mất đi: Khi chó mèo bị tiêu chảy, nôn mửa (do Parvo, Care) hoặc mất máu do chấn thương.
• Duy trì huyết áp: Đặc biệt quan trọng trong các ca phẫu thuật hoặc khi thú cưng bị sốc.
• Hỗ trợ chức năng nội tạng: Giúp thận thải lọc độc tố tốt hơn trong các trường hợp suy thận hoặc ngộ độc.
• Cung cấp dinh dưỡng tạm thời: Đối với những thú cưng bị suy nhược, bỏ ăn lâu ngày không thể nạp năng lượng qua đường miệng.

2. Các phương pháp truyền dịch cho chó mèo phổ biến nhất hiện nay

Tùy vào mức độ nghiêm trọng của bệnh, bác sĩ thú y sẽ lựa chọn một trong các hình thức sau:

2.1 Truyền dịch qua đường tĩnh mạch (Intravenous – IV)

Đây là phương pháp hiệu quả nhất và được ưu tiên trong các trường hợp cấp cứu.

• Vị trí: Thường thực hiện ở tĩnh mạch chân trước hoặc chân sau.
• Ưu điểm: Dịch truyền đi trực tiếp vào hệ tuần hoàn, tác dụng ngay lập tức. Có thể điều chỉnh tốc độ chính xác.
• Nhược điểm: Đòi hỏi kỹ thuật cao, cần đặt ống thông (catheter) và cố định chắc chắn.

2.2 Truyền dịch dưới da (Subcutaneous – SQ)

Phương pháp này thường dùng cho các trường hợp mất nước nhẹ hoặc hỗ trợ tại nhà.

• Vị trí: Vùng da lỏng lẻo ở gáy hoặc dọc sống lưng.
• Ưu điểm: Dễ thực hiện, ít gây đau đớn và áp lực cho tim.
• Nhược điểm: Tốc độ hấp thụ chậm, không phù hợp cho thú cưng đang bị sốc hoặc mất nước quá nặng.

2.3 Truyền dịch qua đường xương (Intraosseous – IO)

Phương pháp này hiếm gặp hơn, thường chỉ dùng cho chó mèo sơ sinh hoặc thú cưng quá nhỏ không thể tìm thấy tĩnh mạch. Dịch sẽ được đưa vào tủy xương để đi vào hệ tuần hoàn.

3. Các loại dịch truyền thường dùng trong thú y

Việc chọn sai loại dịch truyền có thể gây rối loạn điện giải nghiêm trọng. Dưới đây là 3 nhóm chính:

• Dung dịch đẳng trương (Isotonic): Như Lactated Ringer’s (LRS) hoặc NaCl 0.9%. Đây là nhóm phổ biến nhất để bù nước và điện giải thông thường.
• Dung dịch ưu trương (Hypertonic): Thường dùng để kéo nước từ tế bào vào mạch máu trong các trường hợp sốc nặng hoặc phù nề.
• Dung dịch bổ sung dinh dưỡng: Chứa Glucose, Vitamin nhóm B, hoặc Axit amin giúp hỗ trợ hồi phục sức khỏe nhanh.

4. Quy trình truyền dịch cho chó mèo chuẩn y khoa

Để đảm bảo an toàn, quy trình phải được thực hiện nghiêm ngặt qua các bước:

Bước 1: Thăm khám và chỉ định

Bác sĩ cần kiểm tra nhịp tim, nhịp thở và độ đàn hồi của da để xác định mức độ mất nước (5%, 8% hay trên 10%) từ đó đưa ra lượng dịch cần truyền chính xác.

Bước 2: Chuẩn bị dụng cụ vô trùng

• Chai dịch, bộ dây truyền, kim tiêm phù hợp với kích cỡ thú cưng.
• Bông cồn sát khuẩn và băng dính y tế.
• Cạo lông vùng truyền dịch để đảm bảo vệ sinh và dễ quan sát mạch máu.

Bước 3: Thực hiện truyền dịch

• Xả dịch qua dây để đuổi hết không khí (ngăn chặn tắc mạch khí).
• Đâm kim vào tĩnh mạch hoặc dưới da theo góc 15-30 độ.
• Cố định kim bằng băng dính (nếu truyền tĩnh mạch).

Bước 4: Theo dõi và giám sát

Cần theo dõi sát sao thú cưng trong suốt quá trình truyền (thường kéo dài từ 1-4 tiếng tùy tốc độ).

5. Những lưu ý đặc biệt quan trọng khi truyền dịch cho chó mèo

Truyền dịch là con dao hai lưỡi. Nếu không chú ý các yếu tố sau, thú cưng có thể gặp nguy hiểm:

• Tốc độ truyền: Truyền quá nhanh có thể gây “ngộ độc nước”, dẫn đến phù phổi (dịch tràn vào phổi), khiến chó mèo khó thở và tử vong nhanh chóng.
• Nhiệt độ dịch: Vào những ngày trời lạnh, nếu truyền dịch lạnh trực tiếp sẽ làm thân nhiệt thú cưng hạ thấp. Cần làm ấm dịch lên khoảng 35-37 độ C.
• Vấn đề vệ sinh: Tuyệt đối không tái sử dụng kim tiêm hay dây truyền để tránh lây nhiễm chéo hoặc nhiễm trùng máu.
• Dấu hiệu bất thường: Nếu thấy chó mèo có biểu hiện run rẩy, nôn mửa, thở gấp hoặc sưng to vùng tiêm, phải khóa van dịch ngay lập tức và báo bác sĩ.

6. Có nên tự truyền dịch cho chó mèo tại nhà không?

Đây là thắc mắc của rất nhiều chủ nuôi. Câu trả lời là: Hạn chế tối đa.
Mặc dù việc truyền dưới da có vẻ đơn giản, nhưng bạn không thể tự đo lường được nồng độ điện giải trong máu hay kiểm soát các phản ứng sốc phản vệ. Việc tự ý mua dịch về truyền mà không có sự thăm khám của bác sĩ có thể làm tình trạng bệnh trầm trọng hơn. Chỉ thực hiện tại nhà khi đã có sự hướng dẫn chi tiết và chỉ định từ người có chuyên môn.

Truyền dịch là một liệu pháp y tế hiệu quả giúp thú cưng trong những lúc lâm bệnh nặng. Tuy nhiên, kiến thức về loại dịch, vị trí truyền và tốc độ chảy là những yếu tố then chốt để đảm bảo an toàn. Đừng quên quan sát kỹ các biểu hiện của thú cưng trong và sau khi truyền để kịp thời xử lý các tình huống phát sinh.

Hy vọng qua bài viết này của Kimipet, bạn đã nắm vững được các phương pháp truyền dịch cho chó mèo cũng như những lưu ý sống còn để bảo vệ sức khỏe cho người thú cưng của mình. Khi thú cưng có dấu hiệu mệt mỏi, hãy đưa ngay đến cơ sở thú y gần nhất để được thăm khám kịp thời.