Luật bảo vệ chó mèo: Trách nhiệm pháp lý trong luật chăn nuôi mới

Sự hiện diện của chó và mèo trong đời sống con người ngày càng trở nên quan trọng, chúng không chỉ là vật nuôi mà còn là thành viên thân thiết trong gia đình. Cùng với sự gắn bó đó, các vấn đề liên quan đến quản lý, chăm sóc và bảo vệ chó mèo đã trở thành mối quan tâm lớn của xã hội, đòi hỏi cần có một hành lang pháp lý rõ ràng.
Tại Việt Nam, mặc dù chưa có một đạo luật riêng biệt mang tên “luật bảo vệ chó mèo” một cách toàn diện như nhiều quốc gia khác, nhưng các quy định về quản lý, đối xử nhân đạo với vật nuôi, trách nhiệm của chủ nuôi, phòng chống dịch bệnh đã được quy định chi tiết trong Luật Chăn nuôi 2018 và các văn bản hướng dẫn thi hành.

1. Căn cứ pháp lý luật bảo vệ chó mèo (Luật chăn nuôi 2018)

Luật Chăn nuôi (Luật số 32/2018/QH14, có hiệu lực từ ngày 01/01/2020) đã chính thức đưa chó, mèo vào đối tượng điều chỉnh của Luật với tư cách là “vật nuôi”. Điều này thiết lập nền tảng pháp lý quan trọng cho việc quản lý và bảo vệ chó mèo tại Việt Nam.
Quy định nuôi chó mèo trong luật chăn nuôi mới không chỉ tập trung vào khía cạnh chăn nuôi sản xuất mà còn đặc biệt nhấn mạnh đến trách nhiệm của chủ nuôi đối với cộng đồng và đối xử nhân đạo với vật nuôi.

2. Trách nhiệm của chủ nuôi theo luật bảo vệ chó mèo (Luật chăn nuôi 2018)

Điều 66 của Luật Chăn nuôi 2018 là điều khoản cốt lõi quy định về quản lý nuôi chó, mèo, đặt ra các yêu cầu bắt buộc đối với chủ nuôi:

2.1 Yêu cầu về tiêm phòng bệnh dại (Sức khỏe cộng đồng)

Quy định nuôi chó mèo trong luật chăn nuôi mới đặc biệt nhấn mạnh nghĩa vụ tiêm phòng.

• Bắt buộc tiêm phòng: Chủ nuôi chó, mèo phải thực hiện tiêm phòng bệnh dại cho chó, mèo theo quy định của pháp luật về thú y.
• Xử lý dịch bệnh: Khi nghi ngờ chó, mèo có triệu chứng bệnh dại phải báo ngay cho Ủy ban nhân dân cấp xã hoặc cán bộ chăn nuôi, thú y cơ sở để thực hiện xử lý theo quy định.

Đây là trách nhiệm cao nhất nhằm bảo vệ sức khỏe, tính mạng của người dân và phòng chống dịch bệnh nguy hiểm.

2.2 Yêu cầu về an toàn công cộng và vệ sinh môi trường

Để bảo vệ chó mèo và an toàn cho cộng đồng, chủ nuôi phải:

• Đảm bảo an toàn: Có biện pháp bảo đảm an toàn cho người và vật nuôi khác. Điều này được cụ thể hóa trong các văn bản hướng dẫn:
• Đối với chó: Phải xích, nhốt hoặc giữ chó trong khuôn viên gia đình. Khi đưa chó ra nơi công cộng phải đảm bảo an toàn bằng cách đeo rọ mõm cho chó hoặc xích giữ chó và có người dắt. Hành vi thả rông chó nơi công cộng là vi phạm pháp luật.
• Đối với chó mèo: Phải giữ gìn vệ sinh môi trường, không để vật nuôi phóng uế bừa bãi gây ô nhiễm, ảnh hưởng xấu tới người xung quanh.
• Đăng ký nuôi: Tại các đô thị và nơi đông dân cư, chủ nuôi chó phải đăng ký việc nuôi chó với Ủy ban nhân dân cấp xã.

2.3 Trách nhiệm bồi thường thiệt hại

Luật chăn nuôi quy định rõ: Trường hợp chó, mèo tấn công, gây thiệt hại về sức khỏe hoặc tài sản cho người khác thì chủ nuôi phải bồi thường thiệt hại theo quy định của pháp luật dân sự. Mức bồi thường có thể bao gồm chi phí điều trị, tổn thất tinh thần và thiệt hại về tài sản.

3. Khía cạnh đối xử nhân đạo (Luật bảo vệ chó mèo)

Mặc dù Việt Nam chưa có luật riêng, nhưng Luật chăn nuôi 2018 đã có những quy định quan trọng về đối xử nhân đạo với vật nuôi (bao gồm chó, mèo) tại Mục 2, Chương V:Chăm sóc cơ bản: Tổ chức, cá nhân có hoạt động chăn nuôi phải thực hiện các yêu cầu:

• Có chuồng trại, không gian chăn nuôi phù hợp.
• Cung cấp đủ thức ăn, nước uống bảo đảm vệ sinh.
• Phòng bệnh và trị bệnh theo quy định của pháp luật về thú y.
• Cấm hành hạ: Nghiêm cấm hành vi đánh đập, hành hạ vật nuôi.

Nghị định 14/2021/NĐ-CP (thay thế Nghị định 90/2017/NĐ-CP) quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực chăn nuôi đã đưa ra mức phạt rõ ràng cho hành vi xâm phạm nhân đạo với vật nuôi:

• Hành vi đánh đập, hành hạ tàn nhẫn đối với vật nuôi có thể bị phạt tiền từ 1.000.000 đồng đến 3.000.000 đồng.
• Đối với cơ sở giết mổ tập trung: Việc đánh đập vật nuôi trước khi giết mổ, không có biện pháp gây ngất vật nuôi trước khi giết mổ cũng bị phạt tiền nặng hơn, thể hiện sự siết chặt quản lý đối với hành vi ngược đãi động vật vì mục đích thương mại.

Những quy định này chính là cơ sở pháp lý quan trọng nhất hiện nay để bảo vệ chó mèo khỏi sự ngược đãi và hành hạ tàn nhẫn.

4. Hạn chế và thách thức trong việc thực thi Luật bảo vệ chó mèo

Mặc dù đã có Luật Chăn nuôi 2018, việc thực thi vẫn còn nhiều thách thức:

• Thiếu luật riêng: Các quy định vẫn nằm rải rác trong nhiều văn bản, chưa có một “Luật bảo vệ động vật” thống nhất, gây khó khăn cho việc giáo dục cộng đồng và xử lý triệt để các hành vi vi phạm.
• Quản lý chó dữ và chó thả rông: Tình trạng chó thả rông, không rọ mõm vẫn diễn ra phổ biến ở nhiều đô thị, gây mất an toàn và khó khăn cho công tác phòng chống dịch dại.
• Vấn đề tiêu thụ thịt chó, mèo: Hành vi giết mổ và tiêu thụ thịt chó, mèo vẫn chưa bị cấm hoàn toàn theo luật pháp Việt Nam, dù đang có xu hướng giảm. Điều này tạo ra sự mâu thuẫn lớn trong việc bảo vệ chó mèo với tư cách là thú cưng.

Tóm lại, Luật Chăn nuôi 2018 đóng vai trò then chốt trong việc thiết lập trách nhiệm pháp lý của chủ nuôi chó, mèo tại Việt Nam.
Tuân thủ quy định nuôi chó mèo trong luật chăn nuôi mới không chỉ là chấp hành pháp luật mà còn là thể hiện tình yêu thương, sự văn minh và trách nhiệm xã hội. Chủ nuôi chó mèo cần phải:

• Tiêm phòng dại đầy đủ.
• Quản lý vật nuôi chặt chẽ (rọ mõm, xích giữ khi ra nơi công cộng).
• Đảm bảo vệ sinh môi trường.
• Đối xử nhân đạo, không đánh đập hay bỏ rơi vật nuôi.

Hãy cùng Kimipet nắm rõ và thực hiện nghiêm túc các quy định này sẽ góp phần xây dựng một môi trường sống an toàn, văn minh và thúc đẩy ý thức bảo vệ chó mèo trong cộng đồng.