Chó hay mèo thông minh hơn? Không chỉ nằm ở kích thước não bộ

Việc tranh luận chó hay mèo thông minh hơn đã kéo dài hàng thế kỷ, chia cộng đồng những người yêu thú cưng thành hai phe đối lập. Cả chó và mèo đều là những người bạn đồng hành tuyệt vời, nhưng liệu có một câu trả lời khoa học nào cho câu hỏi mèo và chó con nào thông minh hơn?
Bài viết này sẽ đi sâu vào các khía cạnh của trí thông minh của chó và mèo, phân tích các nghiên cứu khoa học và các bằng chứng thực tế để giúp bạn có cái nhìn toàn diện hơn.

1. Trí thông minh qua góc nhìn khoa học: Số lượng Neuron

Trong nỗ lực khách quan hóa sự so sánh, các nhà khoa học đã tìm đến sinh học thần kinh làm thước đo. Một trong những phương pháp phổ biến nhất là đếm số lượng neuron thần kinh (tế bào thần kinh) trong vỏ não của mỗi loài. Vỏ não (cerebral cortex) là khu vực chịu trách nhiệm cho các chức năng nhận thức phức tạp như trí nhớ, lập kế hoạch và xử lý thông tin.

1.1 Kết quả nghiên cứu về Neuron

Nghiên cứu ban đầu: Một số nghiên cứu trước đây đã đưa ra con số mèo có khoảng 300 triệu neuron trong vỏ não, trong khi chó có khoảng 160 triệu neuron. Dựa trên những con số này, nhiều người từng tin rằng mèo thông minh hơn chó.
Nghiên cứu gần đây: Tuy nhiên, một nghiên cứu đột phá vào năm 2017 do nhà khoa học thần kinh Suzana Herculano-Houzel dẫn đầu đã đưa ra kết quả khác biệt đáng kể. Nghiên cứu này ước tính:

• Chó có khoảng 530 triệu neuron ở vỏ não.
• Mèo có khoảng 250 triệu neuron ở vỏ não.

Nếu chấp nhận giả thuyết số lượng neuron tuyệt đối là chỉ số định lượng tương đối về khả năng xử lý của não bộ, thì dựa trên nghiên cứu này, chó có vẻ chiếm ưu thế hơn về khả năng xử lý linh hoạt.

1.2 Phân tích và hạn chế

Tuy nhiên, chính Herculano-Houzel cũng chỉ ra rằng nghiên cứu này chỉ chứng minh chó có khả năng xử lý linh hoạt hơn mèo về mặt sinh học, chứ không có nghĩa là chó thực sự có “trí tuệ” hơn.

• Não bộ và tỷ lệ: Việc chỉ đếm neuron mà bỏ qua cấu trúc não bộ và tỷ lệ giữa kích thước não và cơ thể có thể dẫn đến kết luận sai lầm. Ví dụ, một số nghiên cứu cho thấy loài gấu nâu dù có kích thước não lớn gấp 10 lần mèo nhưng lại có số lượng neuron tương đương.
• “Chỉ số IQ” của động vật: Không có bài kiểm tra IQ tiêu chuẩn nào áp dụng chung cho cả chó và mèo vì chúng tiến hóa để giải quyết các vấn đề khác nhau trong môi trường sống khác nhau.

Tóm lại: Dù số lượng neuron ở chó cao hơn, việc kết luận chó hay mèo thông minh hơn chỉ dựa vào neuron là không đủ và không công bằng vì mỗi loài có cách thông minh riêng biệt.

[Xem thêm] Dịch vụ spa chó mèo uy tín chất lượng số 1

2. Trí thông minh thích ứng và bẩm sinh

Để so sánh chó và mèo ai thông minh hơn một cách toàn diện, chúng ta cần xem xét các loại trí thông minh khác nhau.

2.1 Trí thông minh vâng lời

Loại trí thông minh này thể hiện ở khả năng học hỏi và thực hiện mệnh lệnh của con người.

• Chó: Chó được lai tạo và tiến hóa để làm việc cùng con người (chăn cừu, săn bắn, bảo vệ), do đó, chúng có khả năng học tập và làm việc vượt trội. Các giống chó như Border Collie, Poodle, German Shepherd luôn nằm trong top giống chó thông minh nhất thế giới về khả năng học lệnh và thực hiện nhiệm vụ phức tạp (chó nghiệp vụ, chó trị liệu).
  • Ưu điểm: Khả năng huấn luyện cao, vâng lời, dễ dàng thích nghi với vai trò phục vụ.
• Mèo: Mèo thường thể hiện sự độc lập và xa cách hơn. Chúng thường học theo những gì chúng muốn, và việc huấn luyện mèo thường khó khăn hơn vì chúng không có xu hướng phục tùng như chó. Tuy nhiên, mèo vẫn có thể học các lệnh cơ bản, thậm chí là các trò phức tạp như mở cửa, sử dụng nhà vệ sinh. Mèo không bị giới hạn về trí thông minh, chỉ là chúng chọn cách thể hiện khác.

Kết luận: Về khả năng học tập các lệnh và nhiệm vụ phức tạp do con người giao phó, chó vượt trội hơn.

2.2 Trí thông minh thích ứng

Đây là khả năng học hỏi từ môi trường và sử dụng thông tin để giải quyết vấn đề.

• Mèo: Tổ tiên của mèo là loài săn mồi đơn độc, do đó chúng phải dựa vào khả năng tư duy và hành động độc lập để tồn tại.
  • Ví dụ: Mèo có thể tự tìm cách mở tủ, mở khóa cửa, hoặc sử dụng các vật dụng trong nhà để đạt được mục tiêu (như thức ăn, đồ chơi). Khả năng săn mồi lén lút và chiến lược của mèo thể hiện trí thông minh cao trong việc quan sát và lập kế hoạch.
  • Câu nói nổi tiếng: Bác sĩ thú y Kelly St. Denis nói đùa: “Những chú chó cần một người chủ, còn mèo thì lại cần một người nhân viên”, ngụ ý mèo thông minh hơn vì chúng đã sử dụng con người thay vì phục vụ.
• Chó: Chó cũng thể hiện trí thông minh thích ứng. Chúng có khả năng quan sát và học hỏi từ con người (ví dụ: tự động leo lên xe đòi đi chơi, biết giờ ăn). Chó cũng có khả năng đếm và làm phép tính đơn giản ở một mức độ nhất định, và chúng có thể giải quyết các trò chơi giải đố đòi hỏi trí nhớ và sự khéo léo.
  Kết luận: Cả hai đều thông minh theo cách riêng. Mèo nổi bật với tính độc lập và khả năng giải quyết vấn đề dựa trên bản năng săn mồi, trong khi chó giỏi hơn trong việc thích nghi và tương tác xã hội để đạt mục đích.

2.3 Trí thông minh xã hội

Đây là khả năng tương tác, giao tiếp và hiểu các tín hiệu xã hội với đồng loại và con người.

• Chó: Chó là loài sống bầy đàn và tiến hóa để giao tiếp phức tạp với con người.
  • Ưu điểm: Chó rất giỏi trong việc đọc ngôn ngữ cơ thể, giọng nói và ý định của con người. Chúng có khả năng nhận ra hàng trăm từ và thực hiện các hành động phức tạp dựa trên mệnh lệnh bằng lời nói hoặc cử chỉ. Trí thông minh xã hội cao giúp chó trở thành người bạn đồng hành cực kỳ trung thành và dễ kết nối cảm xúc.
• Mèo: Mèo có khả năng giao tiếp xã hội rất tốt, nhưng theo một cách khác. Mặc dù có tính độc lập cao, mèo vẫn phát triển các cách giao tiếp đặc trưng với con người (như tiếng kêu “meo meo” – thứ mà mèo hoang ít khi dùng với đồng loại). Mèo có thể nhận ra tên gọi, giọng nói của chủ và thể hiện tình cảm gắn bó sâu sắc, mặc dù có thể ít biểu lộ ra ngoài hơn chó.
  Kết luận: Cả hai đều có trí thông minh xã hội, nhưng chó thể hiện rõ rệt hơn về khả năng vâng lời và làm việc nhóm với con người.

3. Chó hay mèo thông minh hơn? Câu trả lời cuối cùng

Không có một câu trả lời duy nhất cho câu hỏi chó hay mèo thông minh hơn. Mỗi loài đều thông minh vượt trội trong lĩnh vực mà chúng được tiến hóa để thành công.

Kết luận:

Nếu bạn định nghĩa thông minh là khả năng học hỏi các lệnh phức tạp, làm việc nhóm, và vâng lời con người (trí thông minh làm việc), thì chó là loài chiến thắng rõ ràng.
Nếu bạn định nghĩa thông minh là khả năng hành động và tư duy độc lập, tự lực cánh sinh, và đạt được mục tiêu cá nhân mà không cần sự trợ giúp hay hướng dẫn (trí thông minh thích ứng), thì mèo có thể là loài chiếm ưu thế.
Trí thông minh của chó và mèo không phải là một thước đo đối kháng. Cả hai loài đều sở hữu trí thông minh đặc biệt khiến chúng trở thành những người bạn đồng hành tuyệt vời và đầy thú vị của con người. Điều quan trọng nhất là bạn luôn trân trọng sự thông minh độc đáo của người bạn bốn chân mình yêu quý.